همه ما از معلم و پدر و مادر و ... دائما ميشنويم كه "درس بخوان!" ولي 

هيچكس به ما نميگويد كه چكونه درس بخوانيم و مطالعه كنيم تا ضمن آنكه 

از درس خواندن لذت بيشتري ببريم بازدهي بيشتري نيز داشته باشيم . 

براستي چگونه بايستي درس خواند؟ بسياري از دانش آموزان و يا حتي

دانشجويان ميگويند كه ديگر حوصله خواندن را ندارند.
واقعيت اين است كه اكثر افراد ، روش صحيح مطالعه را نميدانند و متاسفانه

در مدرسه و دانشگاه هم هرگز چگونه درس خواندن را ياد نميدهند.
در زير به مهمترين روشهاي مطالعه صحيح و موثر مي پردازيم . آنها را با دقت 
به خاطر بسپاريد و براي يكبار هم كه شده اجرا كنيد.


شيوه صحيح مطالعه ، چهار مزيت عمده زير را به دنبال دارد:
1- زمان مطالعه را كاهش ميدهد.

2- ميزان يادگيري را افزايش ميدهد.


3- مدت نگهداري مطالب در حافظه را طولاني تر ميكند.


4- به خاطر سپاري اطلاعات را آسان تر مي سازد.


براي داشتن مطالعه اي فعال و پويا ، نوشتن نكات مهم در حين خواندن 

ضروري است تا براي مرور مطالب ، دوباره كتاب را نخوانده و در زماني كوتاه 

از روي يادداشت هاي خود ، مطالب را مرور كرد.


يادداشت برداري ، بخش مهم و حساس از مطالعه است كه بايد يه آن 

توجهي خاص داشت ؛ چون موفقيت شما را تا حدود زيادي تضمين خواهد 

كرد و مدت زمان لازم براي يادگيري را كاهش خواهد داد . خواندن بدون 

يادداشت برداري يك علت مهم فراموشي است.



شش روش مطالعه:

1- خواندن بدون نوشتن: همانطور كه اشاره شد روش نادرست مطالعه 

است . مطالعه فرآيندي فعال و پويا است و براي نيل به اين هدف بايد از تمام 

حواس خود براي درك صحيح مطالب استفاده كرد . بايد با چشمان خود 

مطالب را خواند ، بايد در زمان مورد نياز مطالب را بلند بلند ادا كرد و نكات مهم 

را يادداشت كرد تا هم با مطلب مورد مطالعه درگير شده و حضوري فعال و 

همه جانبه در يادگيري داشت و هم در هنگام مورد نياز ، خصوصا قبل از 

امتحان ، بتوان از روي نوشته ها مرور كرد و خيلي سريع مطالب مهم را 

مجددا به خاطر سپرد.



2- خط كشيدن زير نكات مهم: اين روش شايد نسبت به روش قبلي بهتر 

باشد ولي روش كاملي براي مطالعه نيست چرا كه در اين روش ، بعضي 

افراد به جاي آنكه تمركز و توجه بر روي يادگيري و درك مطالب داشته باشند 

ذهنشان معطوف به خط كشيدن روي نكات مهم ميگردد . حداقل ، روش 

صحيح خط كشيدن زير نكات مهم به اين صورت است كه ابتدا مطالب را 

بخوانند و مفهوم را كاملا درك كنند و سپس زير نكات مهم خط بكشند نه آنكه 

در كتاب دنبال نكات مهم بگردند تا زير آن خط بكشند.



3- حاشيه نويسي: اين روش نسبت به دو روش قبلي بهتر است ولي باز هم 

روشي مناسب براي درك عميق مطالب و خواندن كتب درسي نيست ولي 

ميتواند براي يادگيري مطالبي كه از اهميت چنداني برخوردار نيستند مورد 

استفاده قرار گيرد.




4- خلاصه نويسي: در اين روش ، شما مطالب را ميخوانيد و آنچه را درك 

كرده ايد بصورت خلاصه بر روي دفتري يادداشت ميكنيد كه اين روش براي 

مطالعه مناسب است و از روشهاي قبلي بهتر مي باشد چرا كه در اين روش 

، ابتدا مطالب را درك كرده ، سپس آنها را يادداشت ميكنيد اما باز هم بهترين 

روش براي خواندن نيست.



5- كليدبرداري: كليدبرداري روشي بسيار مناسب براي خواندن و نوشتن 

نكات مهم است . در اين روش ، شما پس از درك مطلب ، بصورت كليدي 

نكات مهم را يادداشت ميكنيد و در واقع ، كلمه كليدي ، كوتاهترين و راحت 

ترين و بهترين و پرمعني ترين كلمه اي است كه با ديدن آن ، مفهوم جمله 

تداعي شده و به خاطر آورده ميشود.


6- خلاقيت و طرح شبكه اي مغز: اين روش بهترين شيوه براي يادگيري ، 

خصوصا فراگيري مطالب درسي است . در اين روش ، شما مطالب را 

ميخوانيد ؛ پس از درك حقيقي آنها نكات مهم را به زبان خودتان (و نه بصورت 

جملات كتابي) و بصورت كليدي يادداشت ميكنيد و سپس كلمات كليدي را بر 

روي طرح شبكه اي مغز مي نويسيد (در واقع نوشته هاي خود را به بهترين 

شكل ممكن سازماندهي ميكنيد و نكات اصلي و فرعي را مشخص ميكنيد) 

تا در دفعات بعد به جاي دوباره خواني كتاب ، فقط به طرح شبكه اي توليد 


شده مراجعه كرده و با ديدن كلمات كليدي نوشته شده بر روي طرح شبكه 

اي مغز ، آنها را خيلي سريع مرور كنيد . اين روش ، درصد موفقيت تحصيلي 

شما را تا حدود بسيار زيادي افزايش ميدهد و درس خواندن را بسيار آسان 

ميكند و بازده مطالب را افزايش ميدهد.


چند توصيه مهم:

1- حداكثر زماني كه افراد ميتوانند فكر خود را بر روي موضوعي متمركز كنند 

بيش از 30 دقيقه نيست ، يعني بايد سعي شود حدود 30 دقيقه بر روي يك 

مطلب تمركز نمود و يا مطالعه داشت و حدود 10 الي 15 دقيقه استراحت 

نمود و مجددا با همين روال شروع به مطالعه كرد.


2- پيش از مطالعه از صرف غذاهاي چرب و سنگين خودداري كنيد و سپس 

چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نماييد چون پس از صرف غذاي سنگين ، 

بيشتر جريان خون متوجه دستگاه گوارش ميشود تا به هضم و جذب غذا 

كمك كند و لذا خونرساني به مغز كاهش مي يابد و از قدرت تفكر و تمركز 

كاسته ميشود . همچنين غذاهاي آردي مثل نان ، و قندي قدرت ادراك و 

تمركز را كم ميكند و نوشابه هاي گازدار هم همينطور هستند.


3- ذهن آدمي باهوش است ، اگر يادداشت برداريد مطالب را به سرعت حفظ 

و به آساني به ياد مي آورد و نيز همزمان نميتوانيد هم مطلبي را بنويسيد و 

هم گوش دهيد ؛ پس حين مطالعه لطفا يادداشت برداري نماييد.